6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenin KKD ve Personel Kıyafeti Yükümlülükleri

Özet (TL;DR): 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel tüm iş yerlerinde işverene kişisel koruyucu donanım (KKD) ve personel kıyafetini ücretsiz sağlama yükümlülüğü getirir. KKD bedeli çalışandan istenemez ve maaştan kesilemez; ürünler CE işaretli olmalı, risk değerlendirmesine göre seçilmeli ve zimmetle teslim edilmelidir. İhlal idari para cezası ve iş durdurma riski doğurur.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Nedir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 30 Haziran 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan ve Türkiye’deki iş yerlerinde sağlık ve güvenliğin sağlanması için temel kuralları belirleyen mevzuattır. Kanun, Avrupa Birliği’nin 89/391/EEC Çerçeve Direktifi ile uyumlu olarak hazırlanmış olup, kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın tüm iş yerlerinde ve tüm çalışanlarda uygulanır.

Bu rehberde işverenlerin, İK müdürlerinin, İSG uzmanlarının ve şirket sahiplerinin 6331 sayılı kanun kapsamındaki personel kıyafeti ve kişisel koruyucu donanım (KKD) tedarik yükümlülüklerini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz. Mars Wear, Sektörel Çözümler kapsamında 6331 uyumlu personel kıyafeti ve KKD tedariki sunar.

KKD Nedir? Kişisel Koruyucu Donanım Tanımı

KKD (Kişisel Koruyucu Donanım), çalışanı işyerindeki bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla giyilen, takılan veya tutulan her türlü araç, gereç ve cihazdır. 6331 sayılı kanun ve Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik kapsamında KKD; baş, göz, kulak, solunum, el, ayak, gövde ve düşmeye karşı koruyucuları kapsar.

• Baş koruması — Örnek Ekipman: Baret, kep · İlgili Standart: EN 397
• Gövde / görünürlük — Örnek Ekipman: Reflektörlü yelek, mont, iş tulumu · İlgili Standart: EN ISO 20471
• Ayak koruması — Örnek Ekipman: S1P / S3 çelik burunlu bot · İlgili Standart: EN ISO 20345
• El koruması — Örnek Ekipman: İş eldiveni · İlgili Standart: EN 388
• Göz koruması — Örnek Ekipman: Koruyucu gözlük, vizör · İlgili Standart: EN 166
• Kulak koruması — Örnek Ekipman: Kulak tıkacı, manşon · İlgili Standart: EN 352

KKD’nin tamamı CE işaretli olmalı ve risk değerlendirmesine göre seçilmelidir.

Kanunun Yürürlük Tarihi ve Geçmişi

6331 sayılı kanun aşamalı olarak yürürlüğe girmiştir:

• 30 Aralık 2012: Kanun Resmi Gazete’de yayımlandı (28339 sayılı).

• 30 Aralık 2012: Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıf iş yerlerinde uygulama başladı (kamu kurumları + 50+ çalışanlı özel).

• 1 Ocak 2013: Az tehlikeli iş yerlerinde uygulama başladı.

• 1 Temmuz 2013: 50’den az çalışanlı tehlikeli ve çok tehlikeli iş yerleri.

• 1 Temmuz 2016: Tüm iş yerlerinde tam uygulama.

Kanun, daha önce yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. bölümünü (“İş Sağlığı ve Güvenliği”) tamamen değiştirerek bağımsız bir kanun haline getirdi.

Kanunun Kapsamı: Kimler Kapsama Dahil?

Kanun (Madde 2) çok geniş bir kapsam tanımlar:

Kapsama Dahil Olanlar

• Kamu ve özel sektör iş yerleri (ayrım yapılmaz)

• Tüm çalışanlar: Memur, işçi, sözleşmeli, stajyer, çırak, taşeron işçi

• Geçici çalışanlar: Mevsimlik, sezonluk, proje bazlı

• Engelli ve genç çalışanlar: Özel koruma altında

• Hamile ve emziren kadın çalışanlar: Ek koruma hükümleri

• İşveren vekilleri ve yönetim kadrosu

Kapsam Dışında Tutulanlar

• Türk Silahlı Kuvvetleri, kolluk kuvvetleri ve MİT (faaliyet niteliği itibarıyla)

• Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri

• Ev hizmetinde çalışan kişiler

• Hükümlü ve tutuklular (cezaevi içinde çalışanlar farklı mevzuata tabi)

• Çıraklık eğitim merkezleri (kısmen)

İşverenin Genel Yükümlülükleri (Madde 4)

Kanun Madde 4 işverene aşağıdaki temel yükümlülükleri verir:

1. Mesleki risklerin önlenmesi: Eğitim, bilgilendirme, organizasyon kurma.

1. Gerekli her türlü önlemin alınması: Araç gereç sağlama, KKD tedariki.

1. Sağlık ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması: Çalışan, ziyaretçi, taşeron dahil.

1. Mevcut durumun iyileştirilmesi: Sürekli geliştirme prensibi.

1. Çalışanın eğitim ve bilgilendirilmesi: İşe başlamadan önce ve periyodik.

1. Sağlık gözetimi yapılması: İşe giriş, periyodik, dönüş muayeneleri.

1. Risk değerlendirmesi yapılması: Sistematik tehlike analizi.

1. Acil durum planlarının hazırlanması: Yangın, deprem, tahliye.

Bu yükümlülükler çalışanın yapacağı katkıdan bağımsız olarak işverene aittir. KKD tedariki tamamen işveren sorumluluğundadır.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Yükümlülüğü

Kanun KKD konusunda işverene şu somut yükümlülükleri verir:

• Ücretsiz tedarik: KKD bedeli çalışandan istenemez (Madde 4).

• Uygun KKD seçimi: Risk değerlendirmesine göre belirlenir.

• CE işaretli ürün: Avrupa standartlarına uygun olmalı.

• Kullanım eğitimi: KKD’nin doğru kullanımı çalışana öğretilmeli.

• Periyodik kontrol: KKD’nin işlevselliği düzenli denetlenmeli.

• Hasarlı KKD’nin değişimi: Anında, ücretsiz.

• Stok bulundurma: Yedek KKD hazır tutulmalı.

• Zimmet defteri: Her KKD teslimi belgelendirilmeli.

KKD bedelinin maaştan kesilmesi veya çalışanın kendi cebinden ödemesi kanuna aykırıdır ve idari para cezası gerektirir.

Risk Sınıfları ve Tehlike Düzeyleri

Kanun iş yerlerini tehlike düzeylerine göre üçe ayırır. Bu sınıflandırma NACE Rev.2 kodları ile yapılır ve KKD ile personel kıyafeti talebini doğrudan belirler.

• Az Tehlikeli — Örnek Sektörler: Ofis, perakende, eğitim, plaza idari · KKD Yoğunluğu: Düşük (polo + pantolon yeterli)
• Tehlikeli — Örnek Sektörler: Tekstil, gıda üretim, otomotiv, mağaza zinciri · KKD Yoğunluğu: Orta (S1P bot + iş tişörtü + pantolon)
• Çok Tehlikeli — Örnek Sektörler: İnşaat, madencilik, kimya, metal, lojistik · KKD Yoğunluğu: Yüksek (full KKD seti + reflektör + S3 bot)

Tehlike sınıfını İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği (yıllık güncellenir) belirler. İşveren tehlike sınıfını SGK’ya bildirmek zorundadır.

Risk Sınıfına Göre KKD Yükümlülüğü

Her tehlike sınıfı için minimum personel kıyafeti ve KKD seti:

Az Tehlikeli (Ofis, Perakende, Plaza)

• İş tişörtü / polo yaka pike (180gr)

• Standart pantolon (gabardin)

• İdari görevliler için S1 bot (opsiyonel)

• Kış mevsiminde polar yelek veya sweatshirt

Önerilen Mars Wear ürünleri: İş Tişörtleri + İş Pantolonları

Tehlikeli (Tekstil, Gıda, Otomotiv, Mağaza Zinciri)

• 200gr pamuk-polyester karışım iş tişörtü

• Standart iş pantolonu (kargo cepli opsiyonel)

• S1P çelik burunlu bot (delinmez taban)

• Polar mont veya kışlık iş montu

• İş eldiveni (EN 388)

• Antibakteriyel kumaş (gıda üretim için, HACCP uyumlu)

Önerilen Mars Wear kategorileri: Fabrika ve Üretim Personeli

Çok Tehlikeli (İnşaat, Madencilik, Kimya, Lojistik)

• 200gr çift katlı tişört (bisiklet yaka)

• Diz takviyeli iş pantolonu veya iş tulumu

• S3 sınıf bilekli iş botu

• EN ISO 20471 Sınıf 2-3 reflektörlü yelek/mont

• Su geçirmez reflektörlü mont (yağışlı saha için)

• Baret (EN 397)

• İş eldiveni, koruyucu gözlük, kulaklık

Önerilen Mars Wear kategorileri: İnşaat ve Şantiye + Lojistik ve Depo

Madde 17: Çalışanların Eğitimi

İşveren, çalışanlara işe başlamadan önce ve periyodik olarak şu konularda eğitim vermek zorundadır:

• Genel iş sağlığı ve güvenliği bilgileri

• İş yerinin spesifik tehlike ve riskleri

• KKD’nin doğru kullanımı, bakımı, depolanması

• Acil durum prosedürleri (yangın, deprem, ilk yardım)

• Ergonomi ve duruş bozuklukları

• Stres yönetimi (psikososyal risk)

Eğitim süresi tehlike sınıfına göre belirlenir:

• Az Tehlikeli — İşe Başlama Eğitimi: Min. 8 saat · Periyodik Eğitim: 3 yılda 1, 8 saat
• Tehlikeli — İşe Başlama Eğitimi: Min. 12 saat · Periyodik Eğitim: 2 yılda 1, 12 saat
• Çok Tehlikeli — İşe Başlama Eğitimi: Min. 16 saat · Periyodik Eğitim: Yılda 1, 16 saat

Risk Değerlendirmesi: Yasal Zorunluluk (Madde 10)

İşveren her iş yeri için risk değerlendirmesi yapmak zorundadır. Bu değerlendirme şu adımları içerir:

1. Tehlikelerin tanımlanması: Fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik, psikososyal

1. Risklerin belirlenmesi: Her tehlikenin oluşma olasılığı + şiddeti

1. Risk önlem hiyerarşisi: Yok etme → ikame → mühendislik → idari → KKD

1. Önlemlerin önceliklendirilmesi: Yüksek riskli olanlar önce

1. Uygulama ve takip: Belirlenen önlemlerin uygulanması

1. Yenileme: En geç her 6 yılda bir (çok tehlikeli için 2 yıl)

KKD, risk önlem hiyerarşisinde en son sıradadır. Önce tehlikenin kaynağında ortadan kaldırılması veya teknik önlem alınması gerekir; ancak bu mümkün değilse KKD devreye girer.

Sağlık Gözetimi ve Periyodik Muayene (Madde 15)

İşveren her çalışan için sağlık gözetimi sağlamakla yükümlüdür:

• İşe giriş muayenesi: Çalışmaya başlamadan önce.

• Periyodik muayene: Tehlike sınıfına göre yıllık veya 2 yıllık.

• İş değişikliği muayenesi: Görev değişiminde.

• Sağlık sorunu sonrası dönüş muayenesi: Hastalık veya kaza sonrası.

• Çalışan talebi üzerine muayene: Çalışan kendisi de talep edebilir.

Sağlık muayenesi sonucu çalışanın belirli risklere maruz kalmaması gerektiği tespit edilirse, görev değişikliği veya ek KKD ile koruma yapılır.

İdari Para Cezaları (Madde 26)

Kanun KKD ve eğitim yükümlülüklerinin ihlali için ciddi yaptırımlar öngörür:

• Risk değerlendirmesi yapmama — Çalışan başına yıllık güncellenen idari para cezası
• KKD sağlama yükümlülüğünü ihlal — Her ihlal başına ayrı ceza
• Eğitim verme yükümlülüğünü ihlal — Çalışan başına aylık tekrar eden ceza
• Sağlık muayenesi yaptırmama — Çalışan başına idari para cezası
• İş kazası bildiriminde gecikme — SGK ve Bakanlık ayrı ceza
• İSG kurulu kurmama (50+ çalışanlı) — Aylık tekrar eden ceza
• Çalışan temsilcisi seçtirmeme — İdari para cezası

Cezalar yıllık güncellenir; 2026 itibarıyla en düşük ihlal cezası bile birkaç bin TL’den başlar. Tekrarlanan ihlallerde ceza katlanır.

İşin Durdurulması (Madde 25)

İSG denetiminde ölüm veya ağır yaralanma riski tespit edilirse, iş bakanlık müfettişi tarafından durdurulabilir. İşin durdurulması:

• Anlık durdurma kararı verilebilir

• Maliyet ve gelir kaybı işveren tarafından üstlenir

• Risk giderilene kadar üretim duramaz

• Çoklu lokasyonlu firmalarda lokasyon bazlı durdurma mümkün

İşin durdurulması, ihmal edilen KKD tedariki nedeniyle yaşanan iş kazasının ardından çok yaygın yaptırımdır.

İSG Profesyonelleri Bulundurma Yükümlülüğü

Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre işveren İSG profesyonelleri bulundurmak zorundadır:

• İSG Uzmanı: A, B, C sınıfı (tehlike sınıfına göre)

• İşyeri Hekimi: Sağlık gözetimi

• Diğer Sağlık Personeli: Hemşire, sağlık memuru

• İlk Yardım Personeli: Her vardiyada minimum sayı

Bu profesyonellere şirket bordrosunda veya Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) hizmeti ile ulaşılabilir.

İşçi Hakları ve Yetkileri (Madde 13)

Çalışanların İSG kapsamında temel hakları:

• Bilgi edinme hakkı: Tehlikeler ve önlemler hakkında.

• Eğitim alma hakkı: Ücretsiz ve mesai içinde.

• KKD talep etme hakkı: Risk varsa ücretsiz KKD.

• Çalışmaktan kaçınma hakkı: Ciddi ve yakın tehlike durumunda işten kaçınabilir.

• Yüksek mahkemeye başvuru hakkı: İSG ihlali için.

• Görüş bildirme hakkı: İSG kararlarında.

Çalışan KKD eksikliği nedeniyle iş kazasında zarar görürse, tazminat hakkı ortadan kalkmaz ve SGK rücu hakkını kullanır.

Kıyafet Tedariki Açısından İşveren Hata Listesi

İşverenlerin sıklıkla yaptığı 10 hata:

1. KKD bedelini maaştan kesmek (kanuna aykırı)

1. CE işareti olmayan ucuz ürün tedarik etmek

1. Risk değerlendirmesi yapmadan rastgele KKD almak

1. Çalışanın doğru beden ölçüsünü almadan sipariş vermek

1. KKD eğitimi vermeden kıyafet teslim etmek

1. Zimmet defteri tutmamak

1. Yedek stok bulundurmamak (hasar/kayıp için)

1. Tekrarlanan ihlali görmezden gelmek

1. Tehlike sınıfını yanlış bildirmek (SGK’ya)

1. Ziyaretçi/taşeron için ek KKD stoğu olmaması

Bu hataların hepsi 6331 sayılı kanun kapsamında idari para cezası, iş durdurma veya tazminat sonucu doğurabilir.

Yıllık KKD Bütçesi: Çalışan Sayısına Göre

500 çalışanlı orta ölçekli üretim tesisi (tehlikeli sınıf) için yıllık tahmini KKD bütçesi:

• İş tişörtü (4 set) — Yıllık Adet: 2.000 · Tahmini Bütçe: 360-450 bin TL
• İş pantolonu (2 set) — Yıllık Adet: 1.000 · Tahmini Bütçe: 250-350 bin TL
• Polar mont / kışlık mont — Yıllık Adet: 500 · Tahmini Bütçe: 200-400 bin TL
• Sweatshirt — Yıllık Adet: 500 · Tahmini Bütçe: 150-250 bin TL
• S1P bot — Yıllık Adet: 500 çift · Tahmini Bütçe: 250-300 bin TL
• HiVis yelek — Yıllık Adet: 300 · Tahmini Bütçe: 50-100 bin TL
• Eğitim ve danışmanlık — Yıllık Adet: — · Tahmini Bütçe: 50-100 bin TL
• Toplam yaklaşık — Yıllık Adet: — · Tahmini Bütçe: 1,3-2 milyon TL

Çok tehlikeli sınıf için tutar %30-50 daha yüksek; idari ofis ağırlıklı az tehlikeli için %40-60 daha düşüktür.

Yıllık Çerçeve Anlaşma ile Tedarik Avantajı

500+ çalışanlı firmalar için Mars Wear yıllık çerçeve anlaşma seçeneği:

• Sezon başında üretim hattı rezervasyonu

• Aylık planlı tedarik (stok yükü düşürür)

• Çoklu lokasyon dağıtım (zincir markalar için)

• Kademeli toplu fiyat (5000+ adet özel)

• İSG denetim sertifikaları faturada

• Risk analizi danışmanlığı dahil

• Yedek stok şirket deposunda hazır

Sıkça Sorulan Sorular

6331 sayılı kanun ne zaman yürürlüğe girdi?

30 Haziran 2012 tarihinde yayımlandı, 30 Aralık 2012’den itibaren aşamalı olarak yürürlüğe girdi. 1 Temmuz 2016’da tüm iş yerleri kapsama alındı.

KKD nedir?

KKD (Kişisel Koruyucu Donanım), çalışanı işyerindeki risklere karşı korumak için giyilen veya takılan baret, reflektörlü kıyafet, iş ayakkabısı, eldiven, gözlük gibi CE işaretli ekipmanlardır. 6331 sayılı kanun bunları işveren sorumluluğuna verir.

Kanun kimleri kapsar?

Kamu ve özel sektör ayrımı yapmadan, memur-işçi-stajyer dahil tüm çalışanları ve tüm iş yerlerini kapsar. TSK, MİT, ev hizmeti ve afet müdahale faaliyetleri istisnadır.

KKD bedelini çalışandan alabilir miyim?

Hayır, kanuna aykırıdır. KKD bedeli tamamen işveren sorumluluğundadır; maaştan kesilemez, çalışandan istenemez. İhlal durumunda idari para cezası uygulanır.

Az tehlikeli iş yerinde de KKD zorunlu mu?

Risk değerlendirmesinde belirlenen tehlikelere göre. Ofis ortamında genelde KKD gerekmese de ergonomik mobilya, acil durum aksesuarları sağlanmalıdır.

Eğitim süresi yetersizse ne olur?

Çalışan başına aylık tekrar eden idari para cezası uygulanır; eğitim alınana kadar ceza devam eder. İş kazası halinde işveren kusur oranı artar.

Risk değerlendirmesi her yıl mı yenilenmeli?

Az tehlikeli iş yerleri için 6 yıl, tehlikeli için 4 yıl, çok tehlikeli için 2 yılda bir yenileme zorunludur. Önemli değişikliklerde anında güncelleme yapılmalıdır.

İş yeri kapanma cezası alır mı?

Ölüm/ağır yaralanma riski tespit edilen ciddi ihlallerde, Bakanlık müfettişi iş yerini geçici olarak durdurabilir. Risk giderilene kadar üretim duraklar.

İSG uzmanı şart mı, OSGB hizmeti yeterli mi?

50’den az çalışanlı az tehlikeli iş yerleri OSGB hizmeti alabilir. Daha büyük veya daha tehlikeli iş yerlerinde bordrolu İSG uzmanı zorunludur.

KKD’lerin yıllık değişim periyodu nedir?

Baret 5 yıl, S3 bot 18-24 ay, HiVis yelek 12 ay, iş tişörtü 6 ay, kışlık mont 2-3 sezon. Hasarlı KKD anında değişmeli. Detay: Bakım Rehberi.

Mars Wear sertifikaları sağlıyor mu?

Evet, üretim sonrası EN ISO 20471 (reflektör), EN ISO 20345 (ayakkabı), OEKO-TEX Standard 100 (talep üzerine kumaş güvenliği) sertifikaları fatura ile birlikte iletilir.

Minimum sipariş adedi nedir?

Her kıyafet kalemi için 100 adet. Karma sipariş (polo + pantolon + mont) ayrı sayılır. 5000+ adet için özel fiyatlandırma.

Sonuç: Yasal Uyum, Çalışan Sağlığı, İşveren Koruması

6331 sayılı kanun, işverene çok geniş bir KKD ve kıyafet tedarik yükümlülüğü verir. Bu yükümlülüğün ihlali sadece para cezası değil; iş durdurma, tazminat, cezai sorumluluk ve marka itibarı kaybı sonucu doğurur.

Mars Wear, 6331 sayılı kanun uyumlu personel kıyafeti ve KKD tedariki için tek noktadan çözüm sunar:

• Risk değerlendirmesine göre ürün önerisi

• EN sertifikalı kumaş ve aksesuar

• OEKO-TEX Standard 100 talep üzerine

• Yıllık çerçeve anlaşma + sezonsal otomatik tedarik

• Çoklu lokasyon paketleme + dağıtım

• İSG denetim için fatura/sertifika kayıtları

İlgili Rehberler

• KKD Nedir? Kişisel Koruyucu Donanım Rehberi — KKD kategorileri ve risk sınıfları

• İşyerinde KKD Kullanım Zorunluluğu ve Cezaları — KKD vermemenin idari para cezaları

• İş Güvenliği Kıyafeti Sektör Rehberi — sektöre göre koruyucu kıyafet seçimi

6331 Uyumlu KKD ve Personel Kıyafetini Mars Wear’a Ürettirin

İşveren olarak personelinize CE işaretli, risk sınıfına uygun KKD ve iş kıyafeti sağlamakla yasal olarak yükümlüsünüz. Mars Wear, Esenyurt/İstanbul tesisinde minimum 100 adetten itibaren EN ISO 20471 reflektörlü ve sertifikalı üretim yapar; risk analizi danışmanlığı sipariş öncesi ücretsizdir.

İlgili kategoriler:

• Reflektörlü İş Kıyafetleri — EN ISO 20471 Sınıf 2-3

• İş Tulumları — çok tehlikeli sınıf için

Hızlı Teklif Alın →